Tài khoản đa tiền tệ, tỷ giá hối đoái cạnh tranh và chuyển khoản toàn cầu — Mọi thứ bạn cần để thanh toán và nhận thanh toán quốc tế
Sản phẩm
Giải pháp ngành
Tài nguyên
Được CNBC và Statista vinh danh là một trong những công ty công nghệ tài chính hàng đầu trên toàn cầu, chúng tôi đã hỗ trợ hơn 1,5 triệu doanh nghiệp kể từ năm 2004.
Về WorldFirst
Tài nguyên
Các thương hiệu khác của Ant International
We provide coverage in South Asia and Middle East: servicing 210+ countries and territories.
WorldFirst Home > Insights > Giao dịch quốc tế > Tỷ giá hối đoái là gì? Phân loại, cách tính và các yếu tố ảnh hưởng
Tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền quy đổi khi thanh toán, nhận tiền hoặc giao dịch bằng ngoại tệ. Với doanh nghiệp thường xuyên làm việc với đối tác quốc tế, biến động tỷ giá còn có thể làm thay đổi chi phí, doanh thu và giá trị thực nhận. Hiểu rõ tỷ giá hối đoái là gì, cách tính và những yếu tố tác động đến tỷ giá sẽ giúp người dùng chủ động hơn khi giao dịch quốc tế. Trong bài viết này, WorldFirst sẽ giúp bạn làm rõ các khái niệm cơ bản, cách phân loại và những lưu ý quan trọng khi theo dõi, sử dụng tỷ giá hối đoái.
Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ chuyển đổi giữa đồng tiền quốc gia này với đồng tiền của quốc gia khác. Hiểu đơn giản, tỷ giá cho biết cần bao nhiêu đơn vị của một đồng tiền để đổi sang một đơn vị của đồng tiền kia.
Ví dụ về tỷ giá hối đoái: Nếu tỷ giá USD/VND là 25,000, có thể hiểu 1 USD tương đương với 25,000 VND. Khi tỷ giá thay đổi, giá trị quy đổi giữa hai đồng tiền cũng thay đổi theo, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền phải thanh toán hoặc số tiền thực nhận trong các giao dịch có sử dụng ngoại tệ.
Tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, bao gồm:
Trong thực tế, tỷ giá hối đoái được áp dụng trong nhiều hoạt động như đổi ngoại tệ, thanh toán và nhận tiền quốc tế, xuất nhập khẩu hoặc đầu tư quốc tế. Mức tỷ giá áp dụng có thể khác nhau tùy thời điểm giao dịch, cặp tiền tệ, hình thức giao dịch và đơn vị cung cấp dịch vụ.
| Khi tỷ giá hối đoái thay đổi, số tiền thực nhận hoặc chi phí thanh toán quốc tế cũng có thể biến động theo. Với doanh nghiệp thường xuyên giao dịch bằng nhiều loại ngoại tệ, việc theo dõi tỷ giá và quản lý dòng tiền trên cùng một nền tảng sẽ giúp chủ động hơn trong quá trình nhận và thanh toán quốc tế. |
Khi xem bảng tỷ giá, cùng một cặp tiền tệ có thể được thể hiện theo những cách khác nhau tùy thị trường và quy ước sử dụng. Việc hiểu cách yết giá giúp người đọc xác định đồng tiền nào đang được lấy làm cơ sở, đồng tiền nào dùng để định giá và tỷ giá đó nên được hiểu như thế nào. Dưới đây là 4 phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái thường gặp.
Bạn có thể gặp 4 phương pháp yết tỷ giá như trực tiếp, gián tiếp, kiểu châu Âu hoặc Mỹ
Tỷ giá hối đoái được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, tùy vào cách giao dịch, cơ chế quản lý, thời điểm thanh toán hoặc mục đích sử dụng. Việc hiểu từng loại tỷ giá giúp người dùng xác định đúng mức giá đang được áp dụng trong từng tình huống cụ thể.
Trong hoạt động mua bán ngoại tệ, ngân hàng thường áp dụng hai mức tỷ giá khác nhau tùy theo chiều giao dịch với khách hàng:
Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối chia thành tỷ giá mua vào và bán ra
Cách một quốc gia điều hành thị trường ngoại hối sẽ quyết định mức độ tỷ giá được kiểm soát hay biến động theo thị trường. Theo tiêu chí này, tỷ giá được chia thành:
Khi đọc một cặp tỷ giá, cách sắp xếp hai đồng tiền sẽ cho biết đồng tiền nào được dùng làm cơ sở và đồng tiền nào dùng để định giá. Từ đó, tỷ giá có thể phân thành:
Theo phương pháp niêm yết có thể chia thành tỷ giá trực tiếp hoặc gián tiếp
Thời điểm thực hiện và hoàn tất giao dịch ngoại tệ cũng là cơ sở để xác định loại tỷ giá được áp dụng. Hai loại tỷ giá phổ biến gồm:
Cùng một loại ngoại tệ nhưng mức tỷ giá có thể khác nhau tùy vào việc giao dịch được thực hiện bằng tiền mặt hay qua tài khoản. Theo đó, có thể chia thành 2 loại tỷ giá:
Có thể phân loại tỷ giá hối đoái thành tỷ giá tiền mặt hoặc chuyển khoản
Để đánh giá giá trị của đồng tiền sát hơn với sức mua thực tế, tỷ giá còn có thể được xem xét trong mối quan hệ với mức giá và lạm phát giữa các quốc gia:
Khi quy đổi ngoại tệ, điều người dùng quan tâm nhất là một khoản tiền sẽ tương đương bao nhiêu sau khi áp dụng tỷ giá. Tuy nhiên, cách tính sẽ khác nhau tùy vào việc hai đồng tiền được niêm yết trực tiếp, phải quy đổi qua một đồng tiền trung gian hay cần xem xét thêm chênh lệch mức giá giữa các quốc gia.
Tỷ giá trực tiếp cho biết cần bao nhiêu đơn vị nội tệ để đổi lấy 1 đơn vị ngoại tệ. Chẳng hạn, nếu 1 USD = 24,500 VND, tỷ giá trực tiếp của USD so với VND sẽ là 24,500. Ngược lại, tỷ giá gián tiếp cho biết 1 đơn vị nội tệ có thể đổi được bao nhiêu đơn vị ngoại tệ.
Khi cần xác định tỷ giá giữa hai đồng tiền dựa trên quan hệ của chúng với USD, bạn có thể áp dụng các công thức sau:
Trường hợp hai đồng tiền định giá (Tính A/B khi biết USD/A và USD/B)
A/B = (USD/B) (USD/A)
Giả sử tỷ giá USD/JPY = 150 và USD/KRW = 1,350. Khi đó, tỷ giá JPY/KRW được tính là: JPY/KRW = 1,350/150 = 9. Như vậy, 1 JPY tương đương 9 KRW theo các mức tỷ giá giả định trên.
Trường hợp hai đồng tiền yết giá (Tính A/B khi biết A/USD và B/USD)
A/B = (A/USD) (B/USD)
Ví dụ, nếu EUR/USD = 1.10 và GBP/USD = 1.25, tỷ giá EUR/GBP sẽ là: EUR/GBP = 1.10/ 1.25 = 0.88. Điều này có nghĩa là 1 EUR tương đương với 0.88 GBP.
Có thể tính tỷ giá trực tiếp/gián tiếp dựa trên đồng định giá hoặc yết giá
Khi hai đồng tiền không được niêm yết trực tiếp với nhau, tỷ giá chéo (Cross Rate) được xác định thông qua một đồng tiền trung gian, phổ biến nhất là USD. Tùy vị trí của USD trong từng cặp tỷ giá, cách tính sẽ khác nhau.
Khi biết tỷ giá USD/A và USD/B (cả hai cùng định giá USD)
A/B = (USD/B) (USD/A)
Ví dụ, nếu tỷ giá USD/JPY = 150 và USD/VND = 25,500, tỷ giá JPY/VND được tính: JPY/VND = 25,500/ 150 = 170. Như vậy, 1 JPY tương đương 170 VND.
Khi biết A/USD và B/USD (cả hai cùng yết giá USD)
A/B = (A/USD) (B/USD)
Ví dụ, với EUR/USD = 1.10 và GBP/USD = 1.25 thì EUR/GBP = 1.10/1.25 = 0.88. Theo đó, 1 EUR tương đương với 0.88 GBP.
Khi biết A/USD và USD/B
A/B =(A/USD) (USD/B)
Ví dụ, nếu tỷ giá EUR/USD = 1.10 và USD/JPY = 150, tỷ giá EUR/JPY sẽ được tính bằng cách: EUR/JPY = 1.10 × 150 = 165. Như vậy, 1 EUR tương đương với 165 JPY.
Tính tỷ giá chéo dựa trên đồng tiền trung gian như USD
Nếu tỷ giá danh nghĩa chỉ thể hiện mức quy đổi giữa hai đồng tiền, tỷ giá thực còn tính đến sự khác biệt về mức giá giữa hai quốc gia. Nhờ đó, chỉ số này phản ánh rõ hơn sức mua tương đối giữa hai nền kinh tế. Bạn có thể xác định tỷ giá thực theo công thức:
R= E (P*/P)
Trong đó:
Ví dụ, tỷ giá danh nghĩa giữa USD và VND là E = 25,000 VND/USD, chỉ số mức giá tại Mỹ là 120 và chỉ số mức giá tại Việt Nam là 150. Khi đó: R = 25,000 × (120/150) = 20,000
Theo giả định này, tỷ giá thực tương ứng là 20,000. Tuy nhiên, kết quả này không có nghĩa là 1 USD thực tế được đổi với giá 20,000 VND. Đây là tỷ giá thực sau khi đã điều chỉnh theo chênh lệch mức giá giữa Mỹ và Việt Nam, chủ yếu để so sánh sức mua tương đối giữa hai nền kinh tế.
Tỷ giá thực phản ánh sức mua của nền kiCnh tế hai quốc gia
Tỷ giá biến động có thể làm thay đổi số tiền phải thanh toán hoặc giá trị thực nhận trong giao dịch ngoại tệ. Những biến động này thường đến từ cung cầu ngoại tệ, lạm phát, lãi suất, dòng vốn và chính sách điều hành. Hiểu rõ từng yếu tố sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động hơn khi thanh toán hoặc nhận tiền quốc tế.
Cung và cầu ngoại tệ tác động trực tiếp đến mức giá ngoại tệ. Khi nhu cầu mua ngoại tệ để nhập khẩu, thanh toán quốc tế hoặc trả nợ tăng nhanh hơn nguồn cung, ngoại tệ trở nên khan hiếm hơn và có xu hướng tăng giá. Khi đó, thị trường cần nhiều nội tệ hơn để đổi cùng một lượng ngoại tệ nên tỷ giá tăng. Ngược lại, nguồn cung ngoại tệ dồi dào hơn nhu cầu có thể khiến tỷ giá giảm.
Lạm phát ảnh hưởng đến sức mua và giá trị của một đồng tiền. Nếu mức giá trong nước tăng nhanh hơn so với các quốc gia đối tác, sức mua của đồng nội tệ có thể suy giảm tương đối. Điều này tạo áp lực khiến đồng nội tệ mất giá, từ đó tỷ giá ngoại tệ so với nội tệ có xu hướng tăng.
Lãi suất có thể ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn giữa các thị trường. Khi lãi suất trong nước tăng tương đối, các tài sản định giá bằng đồng nội tệ có thể trở nên hấp dẫn hơn, qua đó thu hút vốn đầu tư và làm tăng nhu cầu đối với đồng tiền này. Đồng nội tệ nhờ đó có thể tăng giá và tỷ giá ngoại tệ giảm. Trong trường hợp ngược lại, đồng nội tệ có thể chịu áp lực mất giá.
Cán cân thanh toán phản ánh dòng ngoại tệ đi vào và đi ra khỏi một nền kinh tế. Khi xuất khẩu, đầu tư hoặc các nguồn thu từ nước ngoài tăng, lượng ngoại tệ thu về nhiều hơn, góp phần làm nguồn cung ngoại tệ tăng và hỗ trợ giá trị đồng nội tệ. Ngược lại, nhập khẩu lớn, trả nợ nước ngoài hoặc dòng vốn rút ra có thể làm nhu cầu ngoại tệ tăng và đẩy tỷ giá tăng lên.
Ngân hàng Trung ương có thể tác động đến tỷ giá thông qua lãi suất, cung tiền và hoạt động mua bán ngoại tệ. Chẳng hạn, khi bán ngoại tệ ra thị trường, nguồn cung ngoại tệ tăng lên và có thể giúp giảm áp lực tăng tỷ giá. Trong khi đó, việc mua ngoại tệ có thể làm lượng ngoại tệ lưu thông giảm. Tuy vậy, mức độ tác động còn phụ thuộc vào mục tiêu và cơ chế điều hành tỷ giá của từng quốc gia.
Bên cạnh các yếu tố kinh tế, kỳ vọng của nhà đầu tư cũng có thể khiến tỷ giá thay đổi trong thời gian ngắn. Những thông tin về bất ổn chính trị, rủi ro kinh tế hoặc khủng hoảng có thể khiến dòng vốn dịch chuyển sang các đồng tiền hoặc tài sản được xem là an toàn hơn. Khi nhu cầu đối với đồng nội tệ suy giảm, đồng tiền này có thể mất giá và khiến tỷ giá ngoại tệ tăng.
Trên thực tế, các yếu tố trên thường tác động cùng lúc và có thể hỗ trợ hoặc triệt tiêu lẫn nhau. Vì vậy, khi đánh giá xu hướng tỷ giá, bạn cần xem xét tổng thể tình hình cung cầu ngoại tệ, lạm phát, lãi suất, dòng vốn và chính sách điều hành trong cùng một giai đoạn.
Tỷ giá tăng hoặc giảm phản ánh sự thay đổi giá trị tương đối giữa nội tệ và ngoại tệ. Với cách yết theo số đơn vị nội tệ đổi lấy 1 đơn vị ngoại tệ, tỷ giá tăng cho thấy nội tệ yếu đi, còn tỷ giá giảm cho thấy nội tệ mạnh lên. Biến động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến xuất nhập khẩu, lạm phát và các khoản thanh toán quốc tế.
Tỷ giá tăng đồng nghĩa với việc cần nhiều nội tệ hơn để đổi cùng một lượng ngoại tệ. Chẳng hạn, nếu USD/VND tăng từ 25,000 lên 26,000, số VND cần để mua 1 USD cũng tăng theo. Khi đó:
Tỷ giá hối đoái tăng có lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu nhưng khiến chi phí nhập khẩu tăng
Ngược lại, tỷ giá giảm có nghĩa là bạn cần ít nội tệ hơn để mua 1 đơn vị ngoại tệ. Điều này cho thấy đồng nội tệ đang mạnh lên tương đối và có thể tạo ra những tác động theo chiều ngược lại:
Nhìn chung, tỷ giá tăng hay giảm không hoàn toàn mang ý nghĩa tích cực hoặc tiêu cực. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào việc cá nhân hoặc doanh nghiệp đang thu ngoại tệ, mua ngoại tệ, xuất khẩu, nhập khẩu hay có nghĩa vụ thanh toán bằng ngoại tệ.
Tỷ giá giảm khiến chi phí mua hàng thấp nhưng kém cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế
Khi thực hiện giao dịch ngoại tệ, mức tỷ giá niêm yết chưa phải là yếu tố duy nhất quyết định số tiền phải trả hoặc thực nhận. Người giao dịch cần xác định đúng tỷ giá mua – bán, hình thức giao dịch, thời điểm quy đổi và các khoản phí liên quan để tính chính xác chi phí.
Cần lưu ý phân biệt tỷ giá mua – bán, tiền mặt – chuyển khoản, theo dõi biến động tỷ giá
| Thanh toán quốc tế chủ động hơn
Thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài không chỉ cần quan tâm đến số tiền chuyển đi mà còn phải tính đến tỷ giá, phí giao dịch và loại tiền thanh toán. Với WorldFirst, doanh nghiệp có thể thực hiện các khoản chi quốc tế bằng nhiều loại tiền tệ và quản lý giao dịch toàn cầu thuận tiện hơn. Khám phá nền tảng thanh toán toàn cầu → |
Để hạn chế chi phí phát sinh do biến động tỷ giá, doanh nghiệp nên chủ động quản lý thời điểm chuyển đổi và hạn chế các bước quy đổi ngoại tệ không cần thiết. Một số cách có thể áp dụng gồm:
Bạn nên hạn chế quy đổi nhiều lần, sử dụng tài khoản đa tiền tệ để tối ưu tỷ giá hối đoái
| Chuyển đổi ngoại tệ thuận tiện hơn
Chủ động hơn trước biến động tỷ giá bằng cách quản lý ngoại tệ theo nhu cầu dòng tiền. WorldFirst cho phép doanh nghiệp giữ nhiều loại tiền tệ, theo dõi tỷ giá theo thời gian thực và thực hiện chuyển đổi khi cần, thay vì phải quy đổi ngay khi nhận tiền. Tìm hiểu giải pháp quản lý chuyển đổi ngoại tệ → |
Hiện nay, Việt Nam áp dụng chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý. Theo đó, tỷ giá VND được hình thành dựa trên cung cầu ngoại tệ trên thị trường nhưng vẫn có sự điều tiết của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhằm phù hợp với mục tiêu kinh tế vĩ mô trong từng thời kỳ.
Một số đặc điểm chính của cơ chế này gồm:
Hiểu rõ tỷ giá hối đoái là gì, cách tính, các yếu tố tác động và ý nghĩa khi tỷ giá tăng hoặc giảm sẽ giúp cá nhân, doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình quy đổi, nhận tiền và thanh toán quốc tế. Bên cạnh việc theo dõi biến động thị trường, lựa chọn thời điểm chuyển đổi và quản lý nhiều loại tiền tệ cũng là yếu tố quan trọng để kiểm soát chi phí. Với nhu cầu giao dịch quốc tế thường xuyên, doanh nghiệp có thể tham khảo WorldFirst để nhận, giữ, chuyển đổi và thanh toán bằng nhiều loại tiền tệ trên cùng một nền tảng.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo và không cấu thành tư vấn pháp lý hoặc tư vấn chuyên nghiệp. Bài viết này không nên được coi là một đề nghị hoặc lời mời mua hay bán bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ tài chính nào được quản lý. WorldFirst không đưa ra bất kỳ tuyên bố hay bảo đảm nào về tính chính xác, đầy đủ hoặc khả năng áp dụng của nội dung, và độc giả được khuyến khích tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý hoặc các chuyên gia khác để được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể của họ. WorldFirst từ chối rõ ràng mọi trách nhiệm pháp lý đối với bất kỳ người nào liên quan đến hậu quả của bất kỳ hành động nào được thực hiện hoặc không được thực hiện hoàn toàn hoặc một phần dựa trên bài viết này.
Thảo Trịnh, với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tech và fintech, hiện phụ trách chiến lược Marketing khu vực tại WorldFirst để thúc đẩy tăng trưởng và khẳng định vị thế thương hiệu.
Thảo Trịnh
Author
Chọn sản phẩm hoặc dịch vụ để xem chi tiết
Tiết kiệm chi phí, thời gian và an tâm hơn khi mở rộng kinh doanh toàn cầu